صندوق های سرمایه گذاری

صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک

صندوق ‌های سرمایه‌ گذاری مشترک (Mutual Funds) یکی از مهم ترین ساز و کارهای سرمایه ‌گذاری در بازارهای مالی هستند که شرایط بازار را از نظر ریسک و بازده برای سرمایه‌ گذاران مختلف به ‌ویژه برای سرمایه‌ گذاران مبتدی مساعد تر می ‌کنند. لازم است بدانید در کشورهای پیشرفته معمولا افراد ، اوراق بهادار را مستقیما معامله نکرده و در عوض پول های خود را در صندوق ‌های سرمایه ‌گذاری مشترک سرمایه ‌گذاری می ‌کنند. در واقع مبدا اصلی این صندوق ‌ها بر ‌یکی کردن پول‌ های کوچک و سرمایه‌ گذاری آن‌ ها توسط یک گروه از مدیران با تجربه و حرفه‌ ای سرمایه‌ گذاری است،که تسلط، دانش و تجربه بسیاری در این زمینه دارند، به نمایندگی از سرمایه ‌گذاران است.

ویژگی های صندوق سرمایه گذاری
ویژگی های صندوق سرمایه گذاری

صندوق‌ های مذکور با ایفای نقش واسطه مالی، سرمایه‌ گذاری افراد غیرحرفه‌ ای را از حالت مستقیم به غیرمستقیم تبدیل کرده و از این رهگذر مزایای متعددی را هم برای بازار سرمایه و هم برای سرمایه ‌گذار فراهم می‌ کنند. صندوق‌ های مذکور از یک ‌سو راهکار مناسب برای رشد کمی، کیفی و توسعه پایدار بازار سرمایه، تشویق سرمایه ‌گذاری غیرمستقیم و ورود افراد غیرحرفه‌ ای به بازار را تسهیل می ‌کند و از سوی دیگر این امکان را پدید می ‌آورند که از طریق تشکیل سبد متنوعی از دارایی‌ ها که هرکدام دارای ویژگی‌ های خاص خود هستند، ضمن کسب بازدهی مناسب، ریسک سرمایه ‌گذاران را نیز کاهش دهند. به بیان دیگر می‌ توان سرمایه ‌گذاری در چنین صندوق‌ هایی را مصداق ضرب المثل “پول از شما کار از ما” دانست که در آن سرمایه‌ گذار مدیریت و به تبع آن رشد دارایی‌ های خود را با مشورت و همکاری یک گروه از متخصصان امر به بهترین، سریع ترین و کم ریسک ‌ترین حالت ممکن در بازار سرمایه انجام می ‌دهد.

نحوه عملکرد صندوق سرمایه‌ گذاری مشترک

همان ‌طور که اشاره شد، صندوق سرمایه‌ گذاری مشترک پول سرمایه‌ گذاران مختلف را جمع ‌آوری کرده و سپس با تجمیع این سرمایه‌ های خرد، قدرت این را پیدا می ‌کند که از مزایای یک سرمایه‌ گذاری در مقیاس بزرگ بهره ببرد و از طرف سرمایه ‌گذاران این پول ‌ها را در انواع اوراق بهادار مثل سهام و اوراق با درآمد ثابت کوتاه ‌مدت و بلند مدت سرمایه ‌گذاری کند. این مجموعه اوراق بهادار را  اصطلاحا پُرتفوی (portfolio) می نامند. سرمایه ‌گذران در اصل سهام یا واحد های صندوق سرمایه‌ گذاری را می‌خرند که هر واحد نشانه سهم سرمایه ‌گذار از مالکیت دارایی‌ ها و درآمد های صندوق است. شما با خرید واحد های صندوق، پول خود را در نهاد مالی سرمایه ‌گذاری می ‌کنید که با استفاده از یک تیم مدیریت حرفه‌ ای، سعی می‌کند تا با تشکیل پرتفویی از سهام و انواع اوراق بهادار، سود مناسبی کسب کند.

صندوق سرمایه‌ گذاری مشترک در ایران و جهان

بد نیست بدانید طی دو دهه گذشته صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک از محبوبیت زیادی در بین سرمایه‌ گذاران در جهان برخوردار شده‌اند. در حال حاضر بیش از هشتاد میلیون نفر در آمریکا در این صندوق‌ ها سرمایه‌ گذاری کرده‌ اند و بسیاری از مردم، سرمایه‌ گذاری در بورس را به معنای سرمایه ‌گذاری در صندوق ‌های سرمایه ‌گذاری مشترک می ‌دانند. بر این اساس در بازار های جهانی صندوق ‌های سرمایه ‌گذاری به شکل‌ ها و روش‌ های مختلف و به‌ عنوان ابزاری مفید و کارآمد برای سرمایه ‌گذاری در اوراق بهادار شکل ‌گرفته ‌اند. ایران نیز مانند سایر کشور های جهان در حال حاضر صندوق‌ های متعدد و متنوعی در بازار سرمایه‌ ی ایران در حال فعالیت هستند.

فواید صندوق ‌های سرمایه ‌گذاری مشترک

مزیت عمده این روش از سرمایه‌ گذاری نسبت به خرید و فروش مستقیم اوراق بهادار توسط اشخاص این است که علاوه بر استفاده از توانمندی ‌ها و دانش و تجربه گروهی از مدیران حرفه ‌ای در مدیریت دارایی، سرمایه ‌گذار از ریسک‌ های متعدد از جمله نقد شوندگی پایین‌ تر، ریسک توقف معاملات در سهم، ریسک ورود به صف‌ های فروش متوالی و ریزش پی ‌در ‌پی ارزش دارایی ‌ها و سایر ریسک‌ های مرتبط با خرید و فروش مستقیم سهام مصون می‌ماند. لازم است توجه داشته باشید که در بدو شروع کار صندوق ‌ها، بهای هر واحد آن‌ها یک‌ میلیون ریال است و با گذشت زمان به دلیل کم‌ و زیاد شدن دارایی‌ های تشکیل‌ دهنده صندوق، قیمت هر واحد تغییر می‌کند.

طریقه ی به دست آمدن سود این صندوق ها

1. افزایش قیمت سهام صندوق: وقتی ارزش پرتفوی صندوق بالا می ‌رود، طبیعتا خالص ارزش دارایی‌ های صندوق هم بالا می ‌رود که به خالص ارزش دارایی هر سهم به‌اصطلاح(Net Asset Value)  یا به اختصار NAV ‌می گویند.  و با توجه به آن چه گفته شد خالص ارزش دارایی ‌ها و ارزش دارایی‌ ها  با منهای بدهی‌ ها برابر است.

2. سود تقسیمی Dividend: برخی صندوق‌ ها ممکن است با توجه به سیاست‌ هایشان از محل درآمد سود های سهام پرتفوی خود یا بهره‌ های اوراق با درآمد ثابت، سودی بین سهامداران خود تقسیم کنند.

هدف صندوق سرمایه‌ گذاری مشترک

در مجموع صندوق‌ های سرمایه ‌گذاری با توجه به امکانات و توانایی ‌هایی که در اختیار دارند، تلاش می ‌کنند که سرمایه‌ گذاری در بازار را جذاب ‌تر و فرصت ‌ها و انتخاب‌ های بیشتری را با ریسک کمتر و بازدهی بالاتر برای سرمایه‌گذاران فراهم کنند. اختیارات این صندوق‌ ها در قالب اساسنامه و امیدنامه مصوب بوده و مدیران سرمایه ‌گذاری صرفا موظف هستند با توجه به اختیارات تعیین شده مدیریت دارایی سرمایه ‌گذاران را انجام دهند. اساسنامه و امیدنامه عواملی هستند که باعث قانونمندی نحوه مدیریت صندوق‌ ها و اطمینان بیشتر سرمایه ‌گذاران به مدیریت اصولی دارایی‌ های آنان خواهد شد. ضروری است سرمایه‌ گذاران پیش از سرمایه‌ گذاری در هر صندوق به دقت اساسنامه و امیدنامه صندوق مربوطه را مطالعه کنند تا با قواعد و مقررات تعیین شده آشنا شده و در عین حال اطلاعاتی در ارتباط با نحوه سرمایه‌ گذاری دارایی‌ های صندوق کسب کنند. مهم ‌ترین اطلاعات ارائه شده شامل تعیین حدود اختیارات مدیران برای انتخاب نوع دارایی‌ ها و حداقل یا حداکثر قانونی تعیین شده برای هر دسته از دارایی‌ ها است که در بخش اهداف سرمایه‌ گذاری هر صندوق ذکر شده است. اطلاع از هزینه‌ های قانونی لحاظ شده برای هر صندوق اطلاعات مهم دیگری است که می‌ توان در قالب جداول درج شده در این مستندات از آن آگاهی یافت.

طبقه بندی صندوق‌ ها براساس اهداف سرمایه ‌گذاری

1.صندوق‌هایی با رویکرد رشد بالا  (aggressive growth)

یعنی سهامی می ‌خرید که احتمال رشد چشمگیری دارد و ممکن است ارزش آن به ‌سرعت بالا برود. این نوع سرمایه ‌گذاری، خطر زیادی دارد، زیرا معمولاً سهامی که ظرفیت افزایش قیمت چشمگیری دارد، در زمان رکود های اقتصادی، به ‌سرعت ارزش خود را از دست می ‌دهد. استفاده از این صندوق‌ ها، گزینه ‌ای عالی برای سرمایه ‌گذارانی است که تا پنج سال آینده به پول خود نیازی ندارند و چشم‌انداز درازمدت‌ تری دارند. اگر به ‌دنبال حفظ سرمایه خود هستید، این گزینه را انتخاب نکنید؛ تنها زمانی ازاین صندوق‌ ها استفاده کنید که تواناییِ رویارویی با ازدست ‌رفتن ارزش سرمایهٔ خود را دارید.

2. صندوق ‌هایی با رویکرد رشد (growth funds) 

نیز همانند صندوق ‌هایی با رویکرد رشد بالا به دنبال دستیابی به بازدهیِ بالا هستند. تفاوت در اینجاست که در این صندوق‌ ها پورتفولیو از ترکیب سهام شرکت ‌های بزرگ، متوسط و کوچک تشکیل شده است. در پورتفولیوی این صندوق‌ ها، سرمایه ‌گذاری در شرکت‌ های باثبات، جا افتاده و دارای سهام مرغوب، در کنار سرمایه‌ گذاریِ محدود در کسب‌ و کارهای کوچک و جدید به ‌طور هم ‌زمان در دستور کار قرار می ‌گیرد. مدیر صندوق، سهام رو به ‌رشدی را انتخاب می ‌کند که در آن به‌ جای پرداخت سود سهام، از رشد سود ها استفاده می‌ شود. در اینجا صحبت از تعهدی میان ‌مدت تا بلند مدت است ولی با بررسی ارقام گذشته می ‌توان دریافت استفاده از صندوق ‌هایی با رویکرد رشد در بلند مدت، تقریباً همیشه به سود شما خواهد بود. این صندوق‌ ها در طول سال ‌ها تقریباً بی ‌ثبات ‌اند، بنابراین باید خطر پذیر و صبور باشید.

3. ترکیبی از صندوق‌ های با رویکرد رشد و صندوق ‌های درآمد 

که به آن صندوق ‌های سرمایه ‌گذاری متوازن (balanced funds) نیز گفته می‌شود، صندوق‌ هایی هستند که در پی رسیدن به ترکیبی از اهداف هستند. این صندوق‌ ها به‌ دنبال ارائه درآمد جاری به سرمایه‌ گذاران و در عین‌حال ایجاد ظرفیت لازم برای رشد اصل سرمایه ‌گذاری هستند. برخی از صندوق با خرید سهام و اوراق قرضه سعی می کنند، تا از پورتفولیو درآمدی به دست بیاورند و درعین ‌حال، از تورم عقب نمانند و با افزایش تورم، ارزش سرمایهٔ خود را از دست ندهند. سهام، ظرفیت رشد را ایجاد می‌ کند اما استفاده از اوراق بهادار با درآمد ثابت موجب ثبات پورتفولیو در طول زمان ‌های بی‌ ثباتی در بازارهای سهام می‌ شود. صندوق‌ های با رویکرد سود و رشد دارای ثباتی اندک تا متوسط هستند وظرفیت متوسطی برای درآمد و رشد دارند. شما باید تاحدی خطرپذیر باشید تا بتوانید با این نوع از اهداف صندوق کنار بیایید.

4. صندوق‌ های با درآمد ثابت (income funds)

 روی تعدادی از اوراق بهادار با درآمد ثابت سرمایه‌ گذاری می‌ کنند و این سرمایه‌ گذاری موجب می ‌شود درآمد منظمی به دست بیاید. یکی دیگر از اهداف این صندوق ها استفاده بازنشستگان از آن ها است، زیرا سود منظمی دریافت خواهند کرد. مدیر صندوق دست به خرید اوراق قرضه، سپرده‌ های ثابت شرکت و… می ‌زند، تا شما بتوانید درآمد ثابتی داشته باشید. درست است که این صندوق ها با ثبات هستند، ولی خالی از خطر هم نیستند. با بالا یا پایین ‌رفتن نرخ‌ های بهره، قیمت سهام صندوق درآمد در جهت مخالف حرکت خواهد کرد. این مسئله موجب می‌شود نرخ بهرهٔ صندوق‌ های درآمد، حساس باشد. حتی ممکن است بعضی صندوق ‌های محافظه‌ کارِ اوراق قرضه، درنتیجهٔ تورم، نتوانند قدرت خرید سرمایهٔ شما را حفظ کنند.

5. صندوق‌های سرمایه‌گذاری بازار پول

مخصوص سرمایه گذاران محتاط است. هدف این صندوق ها حفظ سرمایه است. کلمه «حفظ» نشان می ‌دهد به ‌دست ‌آوردن سود، گزینه مد نظر نخواهد بود، حتی با وجود اینکه نرخ‌ های بهره تعلق‌ گرفته به صندوق‌ های سرمایه‌ گذاری مشترکِ بازار پول ممکن است بالا تر از نرخ‌ های بهره سپرده‌ های بانکی باشد. این صندوق‌ ها خطر بسیار اندکی به سرمایه‌ گذاران تحمیل می ‌کنند، ولی از قدرت خرید سرمایه‌ گذاری اولیه شما نیز محافظت نخواهند کرد. وقتی پول شما با نرخ تورم همگام نباشد، پس از چند سال، تورم قدرت خرید را کاهش خواهد داد. البته به‌ راحتی می‌ توان مبالغ سرمایه ‌گذاری‌ شده در این صندوق‌ ها را به پول نقد تبدیل کرد.

آموزش

اوراق بهاداربازارهای مالیسرمایهسرمایه گذاریصندوق سرمایه گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *