تاریخچه حسابداری

نگهداری دفاتر حسابداری گرچه به شکل بسیار ساده از قرن ها پیش در تاریخ بشر معمول بوده است. بابلی ها پرداخت حقوق و دستمزد را با خط میخی بر لوحه های گلی نقش می کردند، مصریان قدیم درآمد و هزینه دستگاه های دولتی و عملیات و معاملات بنگاه های بازرگانی را بر روی کاغذ پاپیروس ثبت می نمودند.

دفترداری دوبل یا دو طرفه، که اساس سیستم های جدید حسابداری است، نیز سابقه ای طولانی دارد. قدیمی ترین دفاتر حسابداری مربوط به سال 1211 میلادی است که توسط بازرگانان ایتالیایی تنظیم گردیده است.

اولین کتاب چاپی درباره دفترداری دوبل متعلق به یک راهب ایتالیایی به نام لوکا پاچیولی است که در سال 1494 میلادی منشر گردید.

در ایران عصر حاضر اولین قانونی که حرفه حسابداری و حسابرسی را به رسمیت شناخت، قانون مالیات بر درآمد مصوب سال 1335 بود.

تعریف حسابداری

حسابداری عبارت است از یک سیستم اطلاعاتی که از طریق شناسایی، ثبت، طبقه بندی، تلخیص، گزارشگری رویدادهای مالی، اطلاعات لازم را در اختیار استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری قرار می دهد.

ورودی سیستم اطلاعاتی حسابداری، رویدادهای مالی است که با انجام عملیات حسابداری آنها گزارش های مالی مورد نیاز به عنوان خروجی سیستم تهیه می شود.

استفاده کنندگان اطلاعات حسابداری

استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری از اطلاعات حسابداری کسانی هستند که برای تصمیم گیری و قضاوت آگاهانه نیاز به گزارش های حسابداری دارند.

استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری، طیف وسیعی را تشکیل می دهند و به طور کلی آن ها را می توان به دو دسته درون سازمانی و استفاده کنندگان برون سازمانی تقسیم نمود.

استفاده کنندگاه درون سازمانی

شامل مدیران اجرایی هستند که اطلاعات حسابداری را برای برنامه ریزی، کنترل، هماهنگی و تصمیم گیری های لازم درباره عملیات موسسه، مورد استفاده قرار می دهند. مدیران موسسات به منظور ارزیابی نتایج عملیات و وضیعت مالی به گزارشهای مالی اتکا می نمایند.

گزارشهای درون سازمانی معمولا تفضیلی و با تمام جزییات می باشد.

استفاده کنندگان برون سازمانی

این دسته از استفاده کنندگان شامل طیف گسترده ای هستند که از جمله ی آنها می توان سهمداران، سرمایه گذاران، بستانکاران، بانک ها و موسسات اعتباری، تحلیلگران مالی و اقتصادی، اتحادیه های کارگری و مراجع مالی و قتصادی دولتی را نام برد.

معادله اساسی حسابداری

سرمایه + بدهی = دارایی ها

معادله اساسی حسابداری، که معادله ترازنامه ای هم نامیده میشود. مبنا و شالوده سیستم حسابداری دو طرفه را تشکیل می دهد. طبق این معادله می توان هر یک از معاملات و عملیات مالی و رویدادهای دارای اثر مالی را تجزیه و تحلیل و اثار آن را بر معادله تعیین کرد.

عناصر اصلی معادله حسابداری، دارایی ها، بدهی ها و سرمایه می باشد.

مثال:فرض کنید برای شروع فعالیتی مبلغ 20.000.000 ریال به عنوان موجودی در اختیار دارید و مبلغ 40.000.000 ریال به عنوان قرض (از بانک یا اشخاص حقیقی) دریافت کرده اید و اکنون مبلغی جهت شروع فعالیت خود دراختیار دارید برابراست با:
60.000.000=40.000.000+20.000.000

در حسابداری مبلغ 60.000.000 به عنوان دارایی و مبلغ 40.000.000 ریال به عنوان بدهی و 20.000.000 ریال به عنوان سرمایه شناسایی میکنند.

با توجه به معادله فوق دارایی برابراست با جمع بدهی به علاوه سرمایه.

در ادامه به توضیح هر یک از اجزای معادله حسابداری می پردازیم.

دارایی ها

تعریف دارایی در علم حسابداری، کلیه منابع و اموالی هستند که دارای ارزش پولی باشند. دارایی ها منابع اقتصادی موسسه هستند که در نتیجه معاملات وعملیات مالی ایجاد شده است که قابل تبدیل به پول  میباشد و  فعالیت های اقتصادی  موسسه بااستفاده از آنها انجام می گیرد.

انواع دارایی

وجه نقد، حسابهای دریافتنی(بدهکاران)، اسناد دریافتنی، موجودی مواد و کالا، ماشین آلات، پیش پرداخت ها و…..

بدهی ها

بدهی یا دین تعهداتی است که اشخاص حقیقی یا حقوقی مقابل اشخاص و موسسات دیگر دارد و از معاملات و رویدادهای گذشته ناشی شده است و باید آن را در بازه زمانی مشخص پرداخت نماید.

انواع بدهی

حسابهای پرداختنی (بستانکاران)، اسناد پرداختنی، وام پرداختنی، پیش دریافت ها و….

سرمایه چیست؟

حق مالی مالک یا مالکان یک موسسه نسبت به دارایی های آن، سرمایه نام دارد. با توجه به معادله اساسی حسابداری با کسر کردن بدهی های موسسه از دارایی ها مبلغ سرمایه به دست می آید.

در ادامه مقاله به توضیح برخی از اصلاحات پر کاربرد در حسابداری می پردازیم:

تعریف حساب

جهت ثبت هر یک از رویدادهای مالی عناصر معادله حسابداری نیاز به حساب داریم در واقع حساب ماننده ظرف است که اطلاعات مربوط به دارایی ها، بدهی و سرمایه درآن نگهداری می شود.

رویدادهای مالی

رویدادهای مالی، فعالیت هایی هستند که حداقل بر یکی از عناصر معادله اساسی حسابداری تاثیر بگذارند.

ماهیت حساب

باتوجه به اینکه هر رویداد مالی باعث ایجاد تغیراتی در عناصر معادله حسابداری می شوند، این تغیرات که شامل کاهش یا افزایش عناصر معادله حسابداری هستند باید ثبت شود.ثبت اثرات مالی در حسابداری با توجه به ماهیت حسابها مشخص می شود.

بر اساس قواعد کلی حسابداری، حسابهایی که در سمت راست معادله(ترازنامه ) قرار می گیرند ماهیت بدهکار ، و حسابهایی که در سمت چپ معادله(ترازنامه) قرار میگیرند،ماهیت بستانکار دارند.

افزایش و کاهش حسابها با توجه به ماهیت آنها مشخص میشوند.

جهت مطالعه و کسب اطلاعات در مورد نحوه عملکرد و ثبت رویدادهای مالی به مقاله زیر مراجعه کنیند.

دوره مالی

به دلیل اینکه نتایج دقیق و واقعی موسسه را ، در پایان اجرای عملیات آن و در زمان انحلال شرکت و پس از وصول مطالبات و فروش دارایی ها تعیین می گردد،  اما استفاده کنندگان از اطلاعات جهت دریافت گزارشات مالی  نمی توانند تا زمان انحلال تامل کنند، بنابراین عمر طولانی موسسه به دوره های زمانی مساوی کوتاه تر تقسیم می شودو برای هر دوره گزارش های مالی جداگانه ای ارائه می گردد.به این دور های زمانی دوره مالی یا دوره حسابداری می گویند.

فعالیت مالی (رویداد مالی)

رویدادهای مالی رویدادهایی هستند که حداقل بر یکی از عناصر معادله حسابداری تاثر بگذارند.

چرخه حسابداری

سیستم حسابداری باید کلیه اطلاعات مالی را شناسائی، اندازه گیری، ثبت، طبقه بندی و در قالب صورت های مالی تلخیص و برای استفاده کنندگان اطلاعات حسابداری گزارشگری کند.فرآیند این عملیات شامل عملیات هایی است که در هر دوره مالی به طور پیاپی تکرار می شوند. این عملیات را چرخه حسابداری (Accounting Cycle) می گویند.

عملیات حسابداری که از ابتدای دوره مالی تا پایان دوره مالی انجام میشود شامل موارد زیر می باشد:

 اسناد و دفاتر حسابداری

برای هر عملیات مالی که در موسسه رخ می دهد یک ثبت حسابداری انجام می شود که برای این ثبت یک سند حسابداری یا برگه حسابداری تهیه می شود.

پس از ثبت رویداد مالی در سند حسابداری، باید در دفاتر رسمی (روزنامه و کل) ثبت گردد.

دفتر روزنامه دفتری است که کلیه معاملات و عملیات مالی موسسه به ترتیب تاریخ وقوع در آن ثبت می شود.

آموزش

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *